احیای شب‌های رمضان و قرآن سرگرفتن

سؤال:

آیا شب‌زنداری شب‌های ماه رمضان و خصوصا شب‌های قدر معتبر است؟ قرآن سر گرفتن و دعای جوشن کبیر چطور؟

*********************************************************************

پاسخ:

در باب شب‌زنداری و عبادت الله عز و جل ادله قرآنی و روایی متعددی هست که شامل همه شب‌های سال می‌شود و مستحب است که انسان بخش قابل ملاحظه‌ای را به دور از چشم دیگران و هیاهوی روزانه به بندگی اله تعالی پرداخته و اعمالی انجام دهد که مورد رضایت او است.

دراین بین، احیای بعضی از شب‌ها مهم‌تر است که از جمله این شب‌ها، همه شب‌های ماه مبارک رمضان بوده و در بین این شب‌ها اهمیت شب‌های بیست و سوم، بیست و یک و نوزدهم به ترتیب بیشتر از سایر شب‌ها است.

اما تا آن‌جا که حقیر بررسی کرده‌ام، روایت معتبری در توصیه به قرآن سر گرفتن نداشته و پیش‌نهاد می‌کنم که به مناسکی پرداخته شود که توصیه صریح و معتبر بر آن وجود دارد.

از دوستان مؤسسه خواستم تا لینک چند مطلب را برای شما ارسال کنند.

شب قدر چه شبی است؟

پیرامون متن و سند دعای جوشن کبیر

حدیث قرآن سر گرفتن (۱)

حدیث قرآن سر گرفتن (۲)

حدیث قرآن سر گرفتن (۳)

حدیث قرآن سر گرفتن (۴)

امکان رؤیت‌پذیری هلال ماه مبارک رمضان سال ۱۴۳۹ هجری قمری (۱۳۹۷ هجری شمسی)

امکان رؤیت‌پذیری هلال ماه مبارک رمضان سال ۱۴۳۹ هجری قمری (۱۳۹۷ هجری شمسی)

امکان رؤیت ماه مبارک رمضان با چشم غیر مسلح، چشم نیمه مسلح و ابزار‌های نجومی بر اساس محاسبه نرم‌افزار moon-soft که از دقت مناسبی برخوردار است، به شرح زیر می‌باشد.

این معیار توسط محمد شوکت عودة و با کمک از معیار برنارد یالوپ و اصلاح محاسبات او محاسبه شده است.

منظور از چشم نیمه مسلح، دوربین‌های نیمه‌حرفه‌ای و حرفه‌ای است.

نقشه شماره ۱

امکان رؤیت‌پذیری هلال ماه مبارک رمضان، سه‌شنبه شب

۱۵ ماه می سال ۲۰۱۸ میلادی (۲۵ اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۷ هجری خورشیدی)

نقشه شماره ۲

امکان رؤیت‌پذیری هلال ماه مبارک رمضان، چهارشنبه شب

۱۶ ماه می سال ۲۰۱۸ میلادی (۲۶ اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۵ هجری خورشیدی)

 

راهنمای نقشه:

رنگ سبز: در صورت مساعد بودن شرایط جوی، در این مناطق هلال به سادگی با چشم غیر مسلح رصد می‌شود.

رنگ صورتی: در صورت مساعد بودن شرایط جوی، در این مناطق هلال با چشم مسلح دیده می‌شود و دیدن آن با چشم غیر مسلح، خصوصا بعد از رصد با چشم مسلح یا تعیین مختصات دقیق بعید نیست.

رنگ آبی: در صورت مساعد بودن شرایط جوی، در این مناطق هلال فقط با چشم مسلح دیده می‌شود و امکان رؤیت آن با چشم غیر مسلح نیست.

بی‌رنگ: رؤیت هلال ناممکن و نشدنی است. (زیرا مقارنه پیش از غروب آفتاب رخ داده و ماه نیز پس از غروب آفتاب، غروب می‌کند، اما روشنایی هلال ماه به اندازه‌ای نیست که حتی با چشم مسلّح دیده شود.)

رنگ قرمز: در این مناطق نیز رؤیت هلال ماه غیر ممکن است. (زیرا ماه پیش از غروب آفتاب، غروب می‌کند یا مقارنه پس از غروب آفتاب رخ می‌دهد.)

 

همان‌گونه که می‌دانید،‌ دو موضوع درباره آغاز ماه جدید قمری مطرح است:

۱- رؤیت ماه بر اساس چشم غیر مسلح یا چشم مسلح یا مقارنه

۲- تعمیم منطقه

که مقلدین هر یک از راجع با توجه به مبنای فقهی مرجع خود، می‌توانند با کمک این نقشه‌ها، زمان آغاز ماه مبارک رمضان سال ۱۴۳۹ را در منطقه خود پیدا کنند. در این زمینه می‌توانید به پیوست‌های زیر مراجعه نمایید.

پیوست ۱: چرا گاهی اوقات در اعلام عید فطر اختلاف نظر پیش می‌آید؟

پیوست ۲: راه‌های ثابت شدن اول ماه

اینک حلول ماه جدید را از چند منظر بررسی می‌کنیم.

 

۱- رؤیت با چشم غیر مسلح و در مناطق هم افق:

برای افرادی که در منطقه سبز قرار دارند، آغاز ماه مبارک رمضان، روز پنج‌شنبه، ۱۷ ماه می خواهد بود.

آغاز ماه مبارک رمضان برای افرادی که در منطقه صورتی زندگی می‌کنند، ممکن است، با یک روز تأخیر در جمعه، ۱۸ ماه می باشد و با توجه به این‌که امکان رصد ماه با چشم غیر مسلح، در شب قبل منتفی نیست، باید منتظر ماند تا اگر چنین گزارشی اعلام شد، ماه مبارک رمضان را از همان روز ۱۷ ماه می آغاز کنند.

(اکثر مناطق کشور ژاپن، قزاقستان، مغولستان، جنوب شرقی استرالیا (تقریبا همه ایالت ویکتوریا، نیو ساوت ولز، تاسمانی و بخش هایی قابل ملاحظه‌ای از ایالت کوئینزلند و استرالیای جنوبی و بخش‌های کوچکی از ایالت قلمرو شمالی))، نیمه شمالی شور چین، بخش‌هایی از مناطق جنوبی روسیه و …)

سایر مناطق (به جر منطقه بی‌رنگ که ظاهرا در این مبنا بلاتکلیف هستند)، روز پنج‌شنبه، ۱۷ ماه می آغاز ماه مبارک رمضان خواهد بود.

 

۲- رؤیت با چشم غیر مسلح و در مناطق غربی‌تر:

با توجه به این‌که ماه در معدودی از مناطق مدار ۱۶۰ درجه شرقی با چشم غیر مسلح قابل رویت خواهد بود، برای تمام مناطق غربی‌تر که اکثر خشکی‌های زمین را تشکیل می‌دهند، روز پنج‌شنبه۱۷ می، آغاز ماه مباک رمضان خواهد بود.

البته با توجه به این که امکان رؤیت ماه در مناطق شرقی‌تر تا حدود مدار ۱۲۰ درجه غربی هم وجود دارد، در صورت رصد ماه که بعید هم نیست،‌آغاز ماه مبارک رمضان، یک روز جلوتر، یعنی روز چهارشنبه، ۱۶ ماه می خواهد بود.

 

۳- رؤیت با چشم غیر مسلح و مناطق مشترک در شب:

با توجه به توضیح بند دو، حتی مناطق شرقی‌تر را شامل شده و این‌که روز پنج‌شنبه۱۷ ماه می جزء ماه مبارک رمضان است قطعی می‌باشد، اما بعید نیست که آغاز ماه یک روز جلوتر باشد و این منوط گزارش رصد ماه با چشم غیر مسلح در منطقه صورتی خواهد بود.

 

۴- رؤیت با چشم مسلح و در مناطق هم افق:

برای مناطق آبی (مانند جنوب غربی ایالت متحده، کشورهای آمریکای مرکزی و اکثر مناطق آمریکای جنوبی، آغاز ماه مبارک رمضان، روز چهار‌شنبه، ۱۶ ماه می خواهد بود و برای مناطق غربی‌تر (به جر منطقه بی‌رنگ که ظاهرا در این مبنا بلاتکلیف هستند)، روز پنج‌شنبه، ۱۷ می ۲۰۱۸ آغاز ماه مبارک رمضان خواهد بود.

 

۵- مقارنه:

با توجه به این که زمان مقارنه ساعت ۱۱:۴۸ روز ۱۵ می به وقت گرینویچ است، باید زمان مقارنه را بر اساس ساعت محلی خود محاسبه کرده و چنان‌چه زمان مقارنه، قبل از فجر صادق بود، روزه خود را در همان روز آغاز کنند و چنانچه زمان مقارنه پس از فجر صادق بود، روز بعد را روز اول ماه مبارک رمضان بدانند. با توجه مبنای مقارنه، ماه مبارک رمضان برای همه افراد کره زمین، با نظمی خاص در ۲۴ ساعت آغاز خواهد شد.

قضای روزه‌های زن باردار و شیرده

سؤال:

حکم قضای روزه‌های زن باردار و یا شیر ده چيست؟

بر اساس قاعده عسر و حرج سوال دیگر پیش می‌آید:

اگر قرار باشد نگیرد، برای یک سال حاملگی و دو سال شیر دهی جمعا می‌شود ۹۰ روز روزه و برای ۳ بچه می‌شود ۲۷۰ روزه. آیا حکم به قضا باعث بهم ریختن نظم زندگی زناشویی او نمی‌شود؟

در صورت اصرار بر قضا، در سال حاملگی و سال اول شیر دهی ، امکان قضا در همان سال نمی‌باشد، آیا نمی‌توان مثل حکم تداوم مرض ، حکم به عدم قضا کرد؟

از طرف دیگر در سال‌های غیر، زن هر سال ۱۰ روز را نمی‌تواند روزه بگیرد که با احتساب ۵۰ سال تکلیف می‌شود ۵۰۰ روز روزه، که معمولا در طول هر سال به دلایل فعلی کار و زندگی و … فرصت قضای روزه آن سال را نمی‌یابد، آیا این هم نمی‌تواند مشمول عدم قضا بشود؟

پس با توجه به موارد عسر و حرج واقعي فوق الذکر لطفا بفرماييد:

آيا قضاي روزه زن حامله و شيرده با احتساب حدود ۲۷۰ روز روزه فوت شده، لازم است؟

در صورت اصرار بر قضا، آيا نمي‌شود سال حاملگي و سال اول شيردهي که در تداوم هم هستند و روزه زن ساقط است، همانند تداوم مريضي، قضا نداشته باشد؟

آيا قضاي روزه هاي فوت شده زن پريود که بعد ماه رمضان بدلايل مختلف شغل و زندگي زن مشکل آفرين می‌شود، لازم است؟

در حالي که اين حدود ۸۰۰ روز قضا، معمولا تا آخر عمر همه زنان مي‌ماند و هميشه نگران و مضطرب هستند تا فوت کرده و دکاني مي‌شود براي يک سري افراد جهت قضاي روزه‌هاي ميت.

*********************************************************************

پاسخ:

احکام این موارد در سایت موجود است و اگر دقت شود، بسیاری از مطالب حل خواهد شد.

اما در این فرصت، فقط به چند مورد اشاره می‌کنم.

  1. در مورد بانوان باردار و شیرده
    • اولاً، روزه نَه برای همه بانوان باردار ضرر دارد و نَه در همه نُه ماه بارداری مضر است. آری اگر ایام آخر بارداری، هم‌زمان با ماه مبارک رمضان شود، در صورت تشخیص اهل فنی که تقید مذهبی هم دارند، چنان‌چه روزه برای زن یا جنین ضرر داشت، احکام مربوطه جاری است.
    • ثانیاً، روزه گرفتن در همه دو سال شیردهی نیز موجب ضرر نمی‌باشد، خصوصاً از آن زمانی که لازم است فرزند غذاهای دیگر را نیز در برنامه غذایی خود داشته باشد. حال بماند ضرر برای فرزند شیرخوار و مادر، احکام جداگانه دارد.
    • ثالثاً، فرزند دار شدن به شرط داشتن توان متعارف برای تربیت  نیکوی او، از توصیه‌های اکید اسلام است، اما لازم است پدر و مادر به گونه‌ای برنامه ریزی کنند که امر فرزنددار شدنشان موجب مخدوش شدن زندگی عرفی و شرعی پدر یا مادر یا ایجاد عسر و حرج نشود.
    • رابعاً دو سال شیردهی فرزند از واجبات نیست، بلکه مستحب است و کسی که تصور می‌کند، انجام این کار زندگی عرفی یا شرعی او را مختل می‌کند، لازم است به گونه‌ای برنامه‌ریزی کند که این‌گونه نشود و این با مختصری تدبیر، انجام شدنی است.
  2. در مورد ایام قاعدگی بانوان:
    • اولاً، قاعدگی همه بانوان ده روز نیست، بلکه بین سه تا ده روز است.
    • ثانیاً، فرض کنیم بانویی همه ده روز را حائض باشد، از عجایب روزگار است که در بیش از ۳۲۰ روزی که بین دو ماه رمضان قرار دارد و شامل روزهای فعال کاری، نیمه تعطیل و تعطیل، هم‌چنین روزهای گرم و خنک و سرد و نیز روزهای کوتاه و روزهای بلند می‌شود، کسی نتواند، فقط ده روز را خصوصاً در ایامی که هوا مساعدتر و روزها کوتاه‌تر است، روزه بگیرد. البته اگر کسی چنین بود و واقعاً در همه این حداقل ۳۲۰ روز، جهت نگرفتن روزه، عذر شرعی داشت، باید وضعیت او به طور خاص مورد بررسی قرار گرفته و حکم شرعی او مشخص شود.
    • ثالثاً، اگر افرادی که روزهایی از ماه رمضان را روزه نمی‌گیرند، در طول این بیش از ۳۲۰ روزی که تا ماه رمضان سال آینده‌اش فرصت دارند، برنامه‌ریزی کرده و در این برنامه‌ریزی نیم‌نگاهی هم به امور شرعی خود داشته باشند، دکان افرادی که روزه قضای میت را محل کسب و کار خود قرار داده‌اند، بسیار کم رونق شده و نیازی به این محاسباتی که شما انجام داده‌اید، نیست.

و سخن آخر:

آن‌چه مهم است، تدبیر در امور زندگی و داشتن برنامه مناسب و تلاش برای انجام آن است و این‌که امور شرعی خود را فدای زندگی عرفی نکرده و هر کدام را در جایگاه خود قرار دهیم.
01