مقدمه مقتل‌های شهدای کربلا در پنج قرن اول

باسمه تعالی

بخش تاریخ اسلام مؤسسه حکمت اسلامی احتجاج در راستای آشنایی اهل منبر، مادحین و عموم مردم عزیز، قصد دارد تا بخش‌هایی از کتب تاریخی مقدم (پنج قرن اول هجری) را که مربوط به واقعه کربلا و شهادت حضرت سیدالشهداj می‌باشد، استخراج کرده و متن عربی آن را در کنار ترجمه فارسی در اختیار همگان قرار دهد.

در این راستا گام‌های اولیه برداشته شده و مقتل تعدادی از شهدای کربلا از تعدادی از کتب تاریخی استخراج شده است و امید است به مرور زمان، به تکمیل این بخش بپردازد. لذا دست نیاز خود را به سوی همه علاقه‌مندانی که می‌توانند در این زمینه مؤسسه را یاری کنند، دراز می‌کنیم.

لازم به ذکر است که همه گزارش‌های تاریخی موجود در این مجموعه و سایر کتب تاریخی معتبر نیست و لازم است محققان تاریخی برای کشف حقیقت اعتبارسنجی کنند.

* فهرست جلسات آموزشی مبانی اعتبارسنجی تاریخ

* مقتل امام حسین علیه‌السلام (در تعدادی از کتب تاریخی پنج قرن اول)

* مقتل حضرت اباالفضل علیه‌السلام (در تعدادی از کتب تاریخی پنج قرن اول)

* مقتل حضرت علی بن حسین علیه‌السلام مشهور به علی اکبر (در تعدادی از کتب تاریخی پنج قرن اول)

* مقتل حضرت قاسم پسر امام مجتبی علیه‌السلام (در تعدادی از کتب تاریخی پنج قرن اول)

* مقتل عبدالله بن الحسین علیه‌السلام مشهور به علی اصغر (در تعدادی از کتب تاریخی پنج قرن اول)

* مقتل عبدالله پسر امام مجتبی علیه‌السلام (در تعدادی از کتب تاریخی پنج قرن اول)

* مقتل ابوبکر پسر امام مجتبی علیه‌السلام (در تعدادی از کتب تاریخی پنج قرن اول)

* حر بن یزید الریاحی و نقش او در کربلا (در تعدادی از کتب تاریخی پنج قرن اول)

بخش تاریخ مؤسسه حکمت اسلامی احتجاج

اعتبار زیارت ناحیه

سؤال:

ضمن عرض تسلیت به مناسبت ایام محرم
لطفا بفرمایید زیارت ناحیه مقدسه حضرت سیدالشهدا منسوب به امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف از لحاظ متن و سند چگونه است.

*********************************************************************

پاسخ:

این حدیث در کتبی که به زمان ما رسیده است، برای اولین بار در کتاب المزار الکبیر، اثر محمد بن جعفر، ابن المشهدی در قرن ششم و هفتم به صورت مرسل و با وضعیتی مبهم روایت شده است.

البته مرحوم مجلسی در بحار الانوار این زیارت را از کتاب المزار شیخ مفید گزارش داده است که در نسخه فعلی این کتاب نیست، لذا یا در نسخه موجود نزد مجلسی موجود بوده یا مرحوم علامه دچار اشتباه شده‌اند که گزینه دوم محتمل‌تر است.

علی ای حال انتساب این مطالب به امام عصر عجل‌الله تعالی‌فرجه‌الشریف معتبر نبوده و پذیرش مطالب آن نیز هم از نظر حدیثی و هم از نظر تاریخی قابل قبول نمی‌باشد.

صلوات معروف به صلوات ضراب اصفهانی

سؤال:

لطفا پیرامون صلوات ضراب اصفهانی رحمت‌الله‌علیه و خصوصا سند آن توضیحاتی بفرمایید.

*********************************************************************

پاسخ:

 

این حدیث در دلائل الإمامة به صورت مسند آمده است که متأسفانه خود کتاب شرایط اعتبار را ندارد.

در مصباح المتهجد به صورت مرسل آمده، اما خود شیخ الطائفه این مطلب را در الغیبة مسندا روایت کرده‌اند که بر مبنای حقیر در مجموع معتبر است.

ظاهرا دیگران هم یا از این دو روایت کرده‌اند که استقلال ندارد یا بدون ذکر منبع و سند که تکلیفش روشن است.

پیروز باشید – ریاحی

عرفت الله بفسخ العزائم

سؤال:

منظور امام علی علیه‌السلام که فرمودند: «عرفت الله بفسخ العزائم و حل العقود و نقض الهمم» چیست؟

*********************************************************************

پاسخ:

این حدیث در نهج‌البلاغه مرحوم شریف رضی به صورت مرسل آمده است و از قاعده کلی مرسلات خارج نیست.

در جایی هم دیدم که این عبارت از قول اعرابی بیان شده است، یعنی فردی که سواد چندانی ندارد و از مظاهر ظاهری تمدن بهره‌ای نبرده است که منبع آن را پیدا نکردم.

ناگفته نماند که این عبارت با مختصر تفاوتی در متن بیان شده است، مانند آن‌که عبارت اول را بنسخ العزائم یا بنقض العزائم و مانند آن آورده‌اند که تفاوت جدی در متن ایجاد نمی‌کند.

البته مرحوم شیخ صدوق شبیه این حدیث را در کتاب التوحید (ص ۲۸۸ و ۲۸۹) و الخصال (ص ۳۳) به صورت مسند روایت کرده است که هر چند طریق اول، حداقل به واسطه محمد بن سنان معتبر نیست، اما در طریق دوم همه رجال سند از اجلای ثقات شیعه هستند و در نتیجه انتساب آن به امیر مؤمنان علیه‌السلام معتبر است. طریق الخصال نیز در مجموع قابل قبول است.

دیگران نیز یا از این افراد روایت کرده‌اند، یا بدون ذکر منبع که قاعدتا از ایشان بوده است.

شیخ در التوحید (ص ۲۸۹) از حسین بن احمد بن ادریس از پدرش از ابراهیم بن هاشم از ابن ابی‌عمیر از هشام بن سالم روایت کرده است: «سُئِلَ أَبُوعَبْدِاللَّهِ علیه‌السلام فَقِیلَ لَهُ بِمَا عَرَفْتَ رَبَّکَ قَالَ بِفَسْخِ الْعَزْمِ وَ نَقْضِ الْهَمِّ عَزَمْتُ فَفُسِخَ عَزْمِی وَ هَمَمْتُ فَنُقِضَ هَمِّی‏.» که معلوم می‌شود مورد سؤال در این‌جا امام صادق علیه‌السلام هستند و پاسخ از ایشان است.

و هم ایشان در الخصال (ص ۳۳) از احمد بن هارون الفامی و ابن قولویه از جعفر بن محمد بن بطه از محمد بن خالد البرقی از پدرش از ابن ابی‌عمیر از هشام بن سالم از امام صادق علیه‌السلام روایت کرده است: «قالَ سَمِعْتُ أبی یحَدِّثُ عَنْ أبیهِ علیه‌السلام أنَّ رَجُلاً قامَ إلَی أمیرِالْمُؤْمِنینَ علیه‌السلام فَقالَ لَهُ یا أمیرَالْمُؤْمِنینَ بِما عَرَفْتَ رَبَّک قالَ بِفَسْخِ الْعَزْمِ وَ نَقْضِ الْهَمِّ لَمّا أنْ هَمَمْتُ فَحالَ بَینی وَ بَینَ هَمّی وَ عَزَمْتُ فَخالَفَ الْقَضاءُ عَزْمی فَعَلِمْتُ أنَّ الْمُدَبِّرَ غَیری . . .» که با فرض پذیرش سند، معلوم می‌شود امام صادق علیه‌السلام در روایت قبل، پاسخ خود را از فرمایش امیر مؤمنان علیه‌السلام گرفته‌اند.

حال اصل عبارت از هر کسی که باشد، همان‌گونه که در روایت دوم به نوعی به آن اشاره شده است، می‌توان آن را این‌گونه معنا کرد:

عبارت اول یعنی وقتی می‌بینیم که صاحبان قدرت قصد کاری می‌کنند و همه شرایط ظاهری را فراهم می‌کنند و تصور می‌شود که حتما انجام می‌شود، باز هم گاهی به کوچک دلیل و بهانه‌ای که حتی گاهی اوقات قابل شناسایی هم نیست، باز به هم می‌خورد، علوم می‌شود که اراده‌ای فوق این اراده‌ها وجود دارد و عبارت دوم نیز به بیان دیگر همین مطلب را می‌رساند که وقتی می‌بینیم گره‌هایی به ظاهر ناگشودنی وجود دارد، اما کار به گونه‌ای پیش می‌رود که آن گره کور گشوده می‌شود، باز معلوم می‌شو که اراده‌ای فوق سایر اراده‌ها وجود دارد. عبارت سوم نیز دربیان همین مطلب است که به اعتقاد قئلین به خالق متعال،این اراده فوق اراده‌ها، اراده همان خالق تعال است و این‌گونه می‌توان به وجود چنین خالق اراده‌مندی شناخت پیدا کرد.

مقدار فطریه برای سال ۱۴۳۹ هجری قمری (۱۳۹۷ هجری شمسی)

با توجه به برآورد کارشناسان مؤسسه، مقدار فطریه امسال (۱۴۳۹ هجری قمری – ۱۳۹۷ شمسی)، بر اساس قوت غالب گندم، برای اهالی ایران، برای هر نفر حداقل ۰۰۰ ۶۰ ریال (شش هزار تومان) و میزان کفاره، برای هر مد طعام، حداقل ۰۰۰ ۲۰ ریال (دو هزار تومان) است.

امید است روزه‌داران و مؤمنان ارجمند در این عید و سایر زمان‌ها، حال نیازمندان را نیز درک کرده و علاوه بر زکات فطریه که واجب شرعی است،از ایشان دستگیری کنند.

امکان رؤیت‌پذیری هلال ماه شوال (عید فطر) سال ۱۴۳۹ هجری قمری (۱۳۹۷ هجری شمسی)

چرا گاهی اوقات در اعلام عید فطر اختلاف نظر پیش می‌آید؟

راه‌های ثابت شدم اول ماه

امکان رؤیت‌پذیری هلال ماه شوال (عید فطر) سال ۱۴۳۹ هجری قمری (۱۳۹۷ هجری شمسی)

امکان رؤیت ماه مبارک شوال (عید فطر) ۱۴۳۹، در شب جمعه، ۱۵جون ۲۰۱۸، مطبق ۲۵ خردادماه ۱۳۹۷، بر اساس معیار محمد شوکت عودة که با استفاده از معیار برنارد یالوپ ، اصلاح و محاسبه شده است، بر اساس نقشه زیر می باشد.

راهنمای نقشه:

رنگ سبز: در صورت مساعد بودن شرایط جوی، در این مناطق هلال به سادگی با چشم غیر مسلح رصد می‌شود.

رنگ صورتی: در صورت مساعد بودن شرایط جوی، در این مناطق هلال با چشم مسلح دیده می‌شود و دیدن آن با چشم غیر مسلح، خصوصا بعد از رصد با چشم مسلح یا تعیین مختصات دقیق بعید نیست.

رنگ آبی: در صورت مساعد بودن شرایط جوی، در این مناطق هلال فقط با چشم مسلح دیده می‌شود و امکان رؤیت آن با چشم غیر مسلح نیست.

بی‌رنگ: رؤیت هلال ناممکن و نشدنی است. (زیرا مقارنه پیش از غروب آفتاب رخ داده و ماه نیز پس از غروب آفتاب، غروب می‌کند، اما روشنایی هلال ماه به اندازه‌ای نیست که حتی با چشم مسلّح دیده شود.)

* امکان رؤیت ماه مبارک شوال (عید فطر) ۱۴۳۹، در شب جمعه، ۱۵جون ۲۰۱۸، مطبق ۲۵ خردادماه ۱۳۹۷، بر اساس معیار سید محمد قاضی میر سعید.

راهنمای نقشه:

رنگ سبز: در صورت مساعد بودن شرایط جوی، در این مناطق هلال به سادگی با چشم غیر مسلح رصد می‌شود.

رنگ زرد: در صورت مساعد بودن شرایط جوی، در این مناطق هلال با چشم مسلح دیده می‌شود و دیدن آن با چشم غیر مسلح، خصوصا بعد از رصد با چشم مسلح یا تعیین مختصات دقیق بعید نیست.

رنگ قرمز: امکان رؤیت ماه با چشم مسلح بعید و در مناقطی غیر ممکن است.

* * *

همان‌گونه که می‌دانید،‌ دو موضوع درباره آغاز ماه جدید قمری مطرح است:

۱- رؤیت ماه بر اساس چشم غیر مسلح یا چشم مسلح یا مقارنه

۲- تعمیم منطقه

که مقلدین هر یک از راجع با توجه به مبنای فقهی مرجع خود، می‌توانند با کمک این نقشه‌ها، زمان آغاز ماه شوال (عید فطر) سال ۱۴۳۹ را در منطقه خود پیدا کنند.

پیوست ۱: چرا گاهی اوقات در اعلام عید فطر اختلاف نظر پیش می‌آید؟

پیوست ۲: راه‌های ثابت شدن اول ماه

افرادی که تابع مبنای مقارنه هستند، با توجه به این که زمان مقارنه ساعت ۱۹:۴۳ روز ۱۳ جون به وقت گرینویچ است، باید زمان مقارنه را بر اساس ساعت محلی خود محاسبه کرده و چنان‌چه زمان مقارنه، قبل از فجر صادق (اذان صبح) بود، روز بعد از فجر صادق را روز اول ماه شوال (عید فطر) محاسبه کنند و چنان‌چه زمان مقارنه پس از فجر صادق بود، باز هم روز بعد را آغاز ماه بدانند که با این حساب تقریبا برای همه خشکی‌های زمین، آغاز   عید فطر ۱۴۳۹ روز پنج‌شنبه، ۲۴ جون خواهد بود.

اما در مورد سایر مناطق با توجه به مبنای فقهای مختلف شیعه یکی از روز‌های جمعه، ۱۵ جون ۲۰۱۸ (۲۵ خرداد ۱۳۹۷) یا شنبه، ۱۶ جون ۲۰۱۸، (۲۶ خرداد ۱۳۹۷) خواهد بود.

اینک حلول ماه جدید را برای چند منطقه بررسی می‌کنیم.

۱- ایران:

نیمه‌جنوبی ایران: در صورت مساعد بودن شرایط جوی، در این مناطق هلال با چشم مسلح دیده می‌شود و دیدن آن با چشم غیر مسلح، خصوصا بعد از رصد با چشم مسلح یا تعیین مختصات، در مناطق جنوبی‌تر، مانند سوال خلیج فارس و دریای عمان بعید نیست، لذا برای فقهایی مانند آیت‌الله بهجت و خامنه‌ای، روز جمعه عید فطر است و ممکن است برای مراجعی مانند آیت‌الله سیستانی، شبیری زنجانی و امام خمینی هم روز جمعه، عید فطر باشد. پیروان این دسته از فقها باید منتظر گزارش رصد ماه با چشم غیر مسلح باشند.

نیمه شمالی ایران: شب جمعه امکان رؤیت با چشم غیر مسلح در این مناطق، خصوصا مناطق شمال‌شرقی‌تر بسیار بعید و شاید غیر ممکن باشد، ولی امکان رصد آن با چشم مسلح در بیش‌تر مناطق امکان پذیر است. البته در مناطق شمال شرقی ایران، شامل مناطق شمالی خراسان رضوی و کل استان خراسان شمالی و مناطق شمال شرقی استان گلستان و استان اردبیل حتی امکان رصد ماه با چشم مسلح هم دشوار و شاید مقدور نباشد و رسد با چشم غیر مسلح غیر ممکن است، لذا حتی مقلدان آیت‌اله بهجت و خامنه‌ای هم باید منتظر اعلام رصد ماه بمانند.

با این حساب طبق نظر فقهایی مانند آیت‌الله بهجت و خامنه‌ای، روز جمعه در این مناطق عید فطر بوده و بعید، بلکه در مناطقی خصوصا شمال‌تر شاید غیر ممکن باشد که بتوان این روز را برای مقلدین فقهایی مانندآیت‌الله سیستانی، شبیری زنجانی، امام خمینی و کثیری دیگر از فقها، عید فطر دانست.

۲- عراق:

دو سوم جنوبی عراق: در صورت مساعد بودن شرایط جوی، در این مناطق هلال با چشم مسلح دیده می‌شود و دیدن آن با چشم غیر مسلح، خصوصا بعد از رصد با چشم مسلح یا تعیین مختصات دقیق بعید نیست، لذا برای فقهایی مانند آیت‌الله بهجت و خامنه‌ای، روز جمعه عید فطر است و بعید نیست برای سایر فقها (بجز قائلین به مبنای مقارنه)، آغاز نیز روز جمعه، عید فطر باشد. پیروان این دسته از فقها باید منتظر گزارش رصد ماه با چشم غیر مسلح باشند.

یک سوم شمالی عراق: در صورت مساعد بودن شرایط جوی، در این مناطق هلال با چشم مسلح دیده می‌شود و دیدن آن با چشم غیر مسلح، خصوصا بعد از رصد با چشم مسلح یا تعیین مختصات دقیق بعید نیست، لذا برای فقهایی مانند آیت‌الله بهجت و خامنه‌ای، روز جمعه عید فطر است و بعید نیست برای مراجعی مانند آیت‌الله سیستانی، شبیری زنجانی و امام خمینی هم روز جمعه، عید فطر باشد. پیروان این دسته از فقها باید منتظر گزارش رصد ماه با چشم غیر مسلح باشند.

۳- ترکیه:

شب جمعه امکان رؤیت با چشم غیر مسلح در این مناطق، خصوصا مناطق شمالی‌تر بسیار بعید و شاید غیر ممکن باشد، ولی امکان رصد آن با چشم مسلح امکان پذیر است.

با این حساب طبق نظر فقهایی مانند آیت‌الله بهجت و خامنه‌ای، روز جمعه در این مناطق عید فطر بوده و بعید، بلکه در مناطقی خصوصا شمال‌تر شاید غیر ممکن باشد که بتوان این روز را برای مقلدین فقهایی مانندآیت‌الله سیستانی، شبیری زنجانی، امام خمینی و کثیری دیگر از فقها، عید فطر دانست.

۴- کشورهای شمال آفریقا (مصر، لیبی، الجزایر، مراکش):

در صورت مساعد بودن شرایط جوی، در این مناطق هلال با چشم مسلح دیده می‌شود و دیدن آن با چشم غیر مسلح، خصوصا بعد از رصد با چشم مسلح یا تعیین مختصات دقیق بعید نیست، لذا برای فقهایی مانند آیت‌الله بهجت و خامنه‌ای، روز جمعه عید فطر است و بعید نیست برای مراجعی مانند آیت‌الله سیستانی، شبیری زنجانی و امام خمینی هم روز جمعه، عید فطر باشد. پیروان این دسته از فقها باید منتظر گزارش رصد ماه با چشم غیر مسلح باشند.

۶- انگلستان:

شب جمعه امکان رؤیت با چشم غیر مسلح در این مناطق، خصوصا مناطق شمالی‌تر بسیار بعید و شاید غیر ممکن باشد، ولی امکان رصد آن با چشم مسلح امکان پذیر است.

با این حساب طبق نظر فقهایی مانند آیت‌الله بهجت و خامنه‌ای، روز جمعه در این مناطق عید فطر بوده و بعید، بلکه در مناطقی خصوصا شمال‌تر شاید غیر ممکن باشد که بتوان این روز را برای مقلدین فقهایی مانندآیت‌الله سیستانی، شبیری زنجانی، امام خمینی و کثیری دیگر از فقها، عید فطر دانست.

۷- ایالات متحده آمریکا، کشورهای آمریکای مرکزی و آمریکای جنوبی (غیر از بخش‌های کوچکی از مناطق جنوبی کشورهای شیلی و آرژانتین):

در صورت مساعد بودن شرایط جوی، در این مناطق هلال به سادگی با چشم غیر مسلح رصد می‌شود، لذا بر مبنای همه فقها (بجز قائلین به مبنای مقارنه)، عید فطر روز جمعه خواهد بود.

۸- استرالیا، نیوزلند، مالزی، اندونزی:

شب جمعه امکان رؤیت با چشم غیر مسلح در این مناطق، تقریبا غیر ممکن است، ولی امکان رصد آن با چشم مسلح در بعضی مناطق امکان پذیر است.

با این حساب طبق نظر فقهایی مانند آیت‌الله بهجت و خامنه‌ای، روز جمعه در این مناطق عید فطر بوده و تقریبا امکان ندارد برای مقلدین فقهایی مانندآیت‌الله سیستانی، شبیری زنجانی، امام خمینی و کثیری دیگر از فقها، ، در صورت رصد ماه با چشم غیر مسلح، عید فطر باشد.

۹- کانادا:

در صورت مساعد بودن شرایط جوی، در مناطق جنوبی، امکان رصد هلال با چشم مسلح هست و دیدن آن با چشم غیر مسلح، خصوصا بعد از رصد با چشم مسلح یا تعیین مختصات دقیق بعید نیست، لذا برای فقهایی مانند آیت‌الله بهجت و خامنه‌ای، روز جمعه عید فطر است و بعید نیست برای مراجعی مانند آیت‌الله سیستانی، شبیری زنجانی و امام خمینی هم روز جمعه، عید فطر باشد. پیروان این دسته از فقها باید منتظر گزارش رصد ماه با چشم غیر مسلح باشند.

احیای شب‌های رمضان و قرآن سرگرفتن

سؤال:

آیا شب‌زنداری شب‌های ماه رمضان و خصوصا شب‌های قدر معتبر است؟ قرآن سر گرفتن و دعای جوشن کبیر چطور؟

*********************************************************************

پاسخ:

در باب شب‌زنداری و عبادت الله عز و جل ادله قرآنی و روایی متعددی هست که شامل همه شب‌های سال می‌شود و مستحب است که انسان بخش قابل ملاحظه‌ای را به دور از چشم دیگران و هیاهوی روزانه به بندگی اله تعالی پرداخته و اعمالی انجام دهد که مورد رضایت او است.

دراین بین، احیای بعضی از شب‌ها مهم‌تر است که از جمله این شب‌ها، همه شب‌های ماه مبارک رمضان بوده و در بین این شب‌ها اهمیت شب‌های بیست و سوم، بیست و یک و نوزدهم به ترتیب بیشتر از سایر شب‌ها است.

اما تا آن‌جا که حقیر بررسی کرده‌ام، روایت معتبری در توصیه به قرآن سر گرفتن نداشته و پیش‌نهاد می‌کنم که به مناسکی پرداخته شود که توصیه صریح و معتبر بر آن وجود دارد.

از دوستان مؤسسه خواستم تا لینک چند مطلب را برای شما ارسال کنند.

شب قدر چه شبی است؟

پیرامون متن و سند دعای جوشن کبیر

حدیث قرآن سر گرفتن (۱)

حدیث قرآن سر گرفتن (۲)

حدیث قرآن سر گرفتن (۳)

حدیث قرآن سر گرفتن (۴)

دعاهای روزانه ماه مبارک رمضان

سؤال:

اگر کسی دعاهای روزانه ماه رمضان را جابه‌جا بخواند، اشکالی دارد؟ اگر کسی دعای یک روز را نخواند، می‌تواند در روز دیگر دو دعا را بخواند؟ اگر ماه رمضان بیست و نه روزه بود، می‌توان روز سیم را در عید فطر خواند؟

*********************************************************************

پاسخ:

مجموعه این ادعیه با تفاوت‌هایی در متن، برای اولین بار در اقبال الاعمال مرحوم سید بن طاووس آمده است و خود ایشان هم در ظاهر متعرض روایی بودن آن نشده‌اند.

بعد از ایشان مرحوم کفعمی در قرن نهم و دهم شبیه این عبارات را، البته با تفاوت‌های بسیار زیاد، به صورت مرسل از ابن عباس از نبی مکرم اسلام روایت کرده است و برای هر روز آن هم فضیلت‌هایی بسیاری بر شمرده‌اند تا این‌که مرحوم مجلسی در قرن دوازدهم این عبارات مشهور را شبیه آن‌چه در زمانما مشور است، نقل فرموده‌اند.

خلاصه آن‌که در صورت روایت بودن، مرسل است و از قاعده کلی مرسلات که عدم اعتبار است، خارج نیست.

البته متن این ادعیه مختصر مناسب و عالی است و خواندن آن را توصیه می‌کنم.

با توجه به آن‌چه عرض شد، جابه‌جا خواندن آن‌ها یا تجمیعش در بعضی از روزها و مانند این وارد، اشکالی ندارد، اما خواندن دعای روز سیم در عید فطر، با توجه به معنای آن بی‌معنا است.

دعای ماه رمضان (اللهم ادخلنی علی اهل القبور السرور)

سؤال:

دعای مشهور اللهم ادخلنی علی اهل القبور السرور که در ماه رمضان خوانده می‌شود، معتبر است؟

*********************************************************************

پاسخ:

این دعا برای اولین بار در کتب شیعه، در آثار مرحوم کفعمی مانند البلد الامین و المصباح آمده و به صورت مرسل به نبی مکرم اسلام نسبت داده شده است، لذا از نظر روایی معتبر نیست.

البته علامه مجلسی از فردی به نام محمد علی الجبعی نقل کرده است که او این دعا را به خط شهید دیده است که احتمالا منظور شهید اول است، هر چند شهید ثانی نیز خالی از وجه نیست، البته ظاهرا در آثار ایشان چنین مطلبی نیست و احتمالا نوشته‌ای متفرقه یا ضمن رساله‌ای خاص یا مانند این‌ها بوده است و یا در طول زمان از بین رفته است.

با این حساب اگر منظور شهید اول باشد، قدیمی‌تر از مرحوم کفعمی است و اگرشهید ثانی باشد، اندکی بعد از ایشان.

علی ای حال در همه این موارد، مرسلاست و مرسلات ایشان از قاعده کلی مرسلات که عدم اعتبار است، خارج نیست.

البته با توجه به متن خوب آن، خواندنش در همه ایام سال مفید است، اما انحصار یا ویژه بودنش برای ماه مبارک رمضان و نیز ثواب‌هایی که برای آن نقل شده است، از نظر روایی قابل قبول نیست.

دعای ماه رمضان (یا علی یا عظیم)

سؤال:

دعای مشهور «یا علی یا عظیم» ماه رمضان که بعد از نمازها خوانده می‌شود، معتبر است؟

*********************************************************************

پاسخ:

این دعا با مختصری تفاوت برای اولین توسط سید بن طاووس در اقبال الاعمال آمده است و ظاهرا خود ایشان اشاره‌ای به روایت بودن آن نکرده‌اند که بخواهیم انتساب آن به معصوم را بررسی کنیم و بعید نیست از ابتکارات خود ایشان باشد تا افراد دعایی صحیح و مناسب در اختیار داشته باشند، اما اگر کسی هم آن را روایت بداند، مرسله‌ای است که حتی معلوم نیست از کدام معصوم است.

البته مرحوم مجلسی در مفاتیح الجنان (زاد المعاد) آن را به صورت مرسل امام صادق و امام کاظم علیه‌السلام نسبت داده‌اند که بعید نیست علت آن عبارات قبلی سید بن طاووس در اقبال الاعمال باشد که مطالبی را مرسلا از ایندوامام همام علیهماالسلام روایت کرده‌اند.

بعد از ایشان در المصباح کفعمی هم آمده است که وضعیت آن همین است و سایرین هم از این دو بزرگوار نقل کرده‌اند.

علی ای حال بر فرض روایت بودن هم مرسل است و غیر معتبر.

البته متن دعا عالی و برگرفته از آیات قرآن و روایات معتبر است و خواندن آن مناسب ماه مبارک رمضان می‌باشد.